5.1. Terugblik 2024
Net als het jaar ervoor waren er in 2024 veel ontwikkelingen en spanningen op allerlei gebieden die invloed hadden op de economie en financiële markten: geopolitiek, politiek, inflatie, economische groei en financiële markten.
5.1.1. Geopolitiek
In de geopolitieke sfeer woekert twee jaar na de Russische inval van Oekraïne het conflict tussen de twee landen nog altijd voort.
In oktober 2023 escaleerde het conflict tussen Palestina en Israël toen Hamas een verrassingsaanval uitvoerde op Israël. Deze aanval leidde tot een vergaande militaire operatie in Gaza, conflicten met Hezbollah, Iran en Houthi-rebellen in Jemen, wat de zorgen over een bredere regionale oorlog vergrootte.
Mondiaal gezien lopen de olie- en energiemarkten een potentieel risico, vooral door de dreiging van verdere escalatie in het Midden-Oosten met de potentiële betrokkenheid van Iran. 2024 zat vol ontwikkelingen die de onderlinge relatie tussen China en de Verenigde Staten niet ten goede zijn gekomen. De toenemende drang om op zowel economisch als technologisch gebied de onafhankelijkheid van elkaar te vergroten, samen met de toenemende economische restricties die worden opgelegd zorgen voor het continu vergroten van het spanningsveld tussen de twee wereldmachten. Beperkingen op handel en technologie kunnen grondstofprijzen beïnvloeden en zorgen voor verstoringen in toeleveringsketens en kunnen leiden tot volatiliteit op aandelenmarkten en valutamarkten.
5.1.2. Politiek
Tijdens de Amerikaanse presidentsverkiezing van 2024 is Donald Trump verkozen tot president. Belangrijke thema's die de campagne domineren zijn handel, buitenlandse betrekkingen en economische bescherming. Trump wil een verhoging van protectionistische handelsmaatregelen en focust zicht op de interne markt. Een evenwichtige begroting lijkt niet belangrijk.
De huidige politieke situatie in de Verenigde Staten zorgt voor een toenemende onzekerheid op de financiële markten. Protectionistische maatregelen kunnen de wereldwijde handel verstoren, wat negatieve gevolgen zou hebben voor internationale bedrijven en de waarde van de Amerikaanse dollar onder druk zou zetten. Daarnaast blijven de budgetonderhandelingen en de staatsschuld een risico voor de staatsobligatiemarkt.
De Europese verkiezingen van juni 2024 zorgden voor een verschuiving in het politieke landschap, waarbij rechtse en Euro sceptische partijen in landen zoals Duitsland en Frankrijk terrein wonnen. Pro-Europese groepen behouden hun meerderheid, maar verschillen van mening over belangrijke kwesties zoals klimaatbeleid en migratie zorgen voor uitdagingen. Het Draghi rapport vraagt om meer investeringen in de Europese industrie, waarbij de financiering een heikel punt gaat zijn. Daarnaast blijft de oorlog in Oekraïne hoog op de agenda staan, wat ook invloed heeft op de veiligheid en de energiepolitiek.
5.1.3. Nederland
In 2024 bleef de polarisatie binnen het Nederlandse politieke landschap groeien, vooral na de verkiezingen van 2023 waarin partijen zoals PVV, NSC en BBB een groot deel van de stemmen verwierven. Vertrouwen in de politiek is initieel toegenomen, net als de het optimisme in de eigen financiën, maar is ook weer gedaald. Tegelijkertijd blijven thema's zoals klimaat, energietransitie, asiel, migratie en stikstofbeleid gevoelig.
5.1.4. Financiële markten en economische omstandigheden
In 2024 hebben de Amerikaanse aandelenmarkten sterke winsten geboekt, gedreven door positieve bedrijfsresultaten en de aanhoudende verwachtingen van renteverlagingen door de Federal Reserve. Hierbij werden de aandelen gestimuleerd door goede bedrijfswinsten, vooral in de technologie- en communicatiesectoren. Hoewel de economische cijfers robuust waren, bleven zorgen bestaan over een mogelijk afzwakkende economie. De Federal Reserve begon het jaar met een rente van 5,5% en kondigde in september een renteverlaging van 50 basispunten aan. Dit zorgde voor meer volatiliteit, vooral toen zwakkere arbeidsmarktgegevens vragen opriepen over de timing van verdere renteverlagingen.
Europese aandelenmarkten zagen wisselende prestaties, waarbij de technologiesector, de financiële sector en cyclische consumentengoederen goed presteerden. De Duitse economie lijkt op een recessie af te stevenen, terwijl de Spaanse economie goede cijfers laat zien. De inflatie daalde licht, maar bleef boven de 2%. De ECB verlaagde de rente echter wel van 4% begin 2024 naar 3,25% in oktober.
Voor het eerst sinds 2020 hebben opkomende markten twee kwartalen achter elkaar beter gepresteerd dan ontwikkelde markten. De verlaging van de rente in de Verenigde Staten heeft bijgedragen aan het positieve resultaat.
Gedurende 2024 bleef China achter bij andere emerging markets, totdat de stimuleringsmaatregelen werden aangekondigd. India en Taiwan presteerden sterk dankzij de IT sector, terwijl resultaten in Latijns-Amerika achterbleven.
5.2. Returnportefeuille
Het opbouwen van de categorieën private debt en niet-beursgenoteerd vastgoed is eind 2024 nagenoeg afgerond. Op dat moment is €191 miljoen van de in 2022 gecommitteerde €225 miljoen reeds ingelegd voor private debt. In de categorie niet-beursgenoteerd vastgoed is in 2024 de volledige commitment van €567 miljoen ingelegd.
Naar verwachting wordt de volledige allocatie naar private debt geheel opgevraagd in 2025. Zo lang de volledige allocatie niet gerealiseerd is, wordt het restant in de matching portefeuille aangehouden.
Oak Pensioenfonds heeft eind 2024 onderzocht of er extra commitment noodzakelijk is voor hypotheken en private debt om te voldoen aan de normportefeuille.
Oak Pensioenfonds is akkoord gegaan met het advies van fiduciair vermogensbeheerder BlackRock om geen actie te ondernemen voor de categorie private debt en om uitbreiding te realiseren van €76 miljoen voor hypotheken. Evenredig verdeeld over beide hypotheken managers Aegon en SAREF.
5.3. Behaalde rendementen
De behaalde netto rendementen over 2024 zijn in onderstaande tabel opgenomen.
| Portefeuille rendement | Benchmark rendement | |
|---|---|---|
| Returnportefeuille | 15,8% | 14,3% |
| . Aandelen | 25,9% | 25,0% |
| . Vastrentende waarden | 8,5% | 7,9% |
| . Hypotheken | 5,9% | 4,1% |
| . Niet-beursgenoteerd vastgoed | 1,4% | 1,4% |
| . Private debt | 7,7% | 7,7% |
| Matchingportefeuille | -/-3,7% | -/-3,7% |
| Totaal excl. currency overlay | 11,3% | 10,1% |
| Totaal incl. currency overlay | 9,0% | 7,8% |
Er was sprake van een positief rendement op de totale portefeuille van 9,0%. De volgende onderdelen hebben positief bijgedragen aan dit resultaat:
- Aandelen uit ontwikkelde landen behaalden een fors positief rendement. voor een groot deel gedreven door Amerikaanse aandelen en daarbinnen een aantal grotere technologiebedrijven.
- Voor aandelen ontwikkelde landen is er ten opzichte van de ‘grijze’ benchmark een outperformance gerealiseerd van bijna 1%. Dit is grotendeels het gevolg van het duurzaam beleggen beleid van Oak Pensioenfonds
- Een positief resultaat op de returnportefeuille
- Ook de vastrentende waarden in de returnportefeuille behaalden een mooi rendement van 8,5% en een outperformance van 0,6%. In relatieve zin heeft alleen emerging market debt local currency een underperformance behaald. High yield en investment grade bedrijfsobligaties hebben een outperformance behaald.
Een negatieve bijdrage aan dit resultaat komt vanuit:
- De matching portefeuille behaald een negatief resultaat als gevolg van volatiliteit in de rente ontwikkeling
- Binnen vastgoed, presteerde Europese vastgoed minder goed.
5.4. Strategisch beleggingsbeleid
Om in de toekomst voldoende pensioen te kunnen uitkeren, belegt Oak Pensioenfonds de ingelegde gelden in diverse beleggingscategorieën. Op basis van lange termijn ALM-studies wordt bekeken welk beleggingsbeleid het beste past bij de verplichtingenstructuur, de doelstelling en uitgangspunten van Oak Pensioenfonds. Ieder jaar stelt Oak Pensioenfonds een normportefeuille vast. Uitgangspunten van het beleid zijn onder meer een goede spreiding van risico’s, het (deels) afdekken van risico’s waar geen rendement van wordt verwacht en voldoende liquiditeit.
Daarnaast wil Oak Pensioenfonds alleen beleggen in transparante, niet-complexe beleggingscategorieën.
In 2021 heeft het fonds een nieuwe ALM-studie uitgevoerd en is er gekomen tot het strategisch beleggingsbeleid voor 2022-2025 zoals hieronder omschreven. In 2024 is gegeven de korte horizon richting het transitiemoment 2026 en de doorlooptijd van een ALM-studie, besloten geen ALM studie uit te voeren.
| Strategisch beleggingsbeleid | 2022-2025 |
|---|---|
| Matchingportefeuille | 29% |
| Returnportefeuille | 71% |
| . Aandelen (ontwikkelde en opkomende landen) | 34% |
| . Vastrentende waarden (credits, EMD en High Yield) | 12% |
| . Vastgoed (niet-beursgenoteerd) | 10% |
| . Hypotheken | 10% |
| . Grondstoffen | 0% |
| . Private Debt | 5% |
| Renteafdekking * | 80% |
| Valuta afdekking ** | 100% |
Hierbij is rekening gehouden met diverse risico’s die gerelateerd zijn aan het beleggingsproces. Deze staan uitgebreid beschreven in hoofdstuk 20.1 'Risicoparagraaf vermogensbeheer'.
Z-score
De Z-score wordt ieder jaar berekend en laat het verschil zien tussen het werkelijke rendement van de portefeuille en het rendement van de benchmark (een vergelijkingsmaatstaf). Een positief getal betekent dat de beleggingen van Oak Pensioenfonds beter hebben gerendeerd dan de markt; bij een negatief getal geldt het omgekeerde. Bij de berekening worden ook de kosten van het vermogensbeheer in de beschouwing opgenomen.
Naast de jaarlijks berekende Z-score wordt een zogenaamde performancetoets gedaan, waarin de Z-scores over een periode van 5 jaren worden berekend. In het Vrijstellingsbesluit Wet Bpf 2000 is opgenomen dat er vrijstelling van de verplichte deelname aan een bedrijfstakpensioenfonds kan worden verleend als de performancetoets lager is dan -1,28. Het feitelijk behaalde rendement van het pensioenfonds wijkt dan behoorlijk negatief af van de benchmark.
De Z-score voor het jaar 2024 bedraagt 0,90.
De Z-score is na twee mindere jaren weer positief. Dit is een prima resultaat gezien de volatiliteit van de markt. Aandelen uit ontwikkelde markten behaalde het hoogste rendement met 25,9%, voor een groot deel gedreven door Amerikaanse aandelen en daarbinnen een aantal grotere technologiebedrijven. Ook de vastrentende waarden in de returnportefeuille rendeerden goed. Vastgoed was de minst presterende categorie, vooral de Europese vastgoedfondsen bleven achter.
Voor de vier voorgaande jaren gelden de volgende Z-scores:
- 2020: 0,51
- 2021: 1,04
- 2022: -0,90
- 2023: -0,39
- 2024: 0,90
Op basis van deze Z-scores komt de performancetoets voor 2024 uit op 0,52 waarmee geen vrijstelling van de verplichtstelling kan worden verleend.
5.5. Duurzaam beleggen
Oak Pensioenfonds heeft als investeerder een doel om naast het behalen van een goed rendement tegen een aanvaardbaar risico een bijdrage te leveren aan duurzame ontwikkeling. Als Oak Pensioenfonds spreekt over duurzaam, dan wordt hiermee bedoeld dat het fonds kijkt naar de lange termijn. Duurzaamheid gaat over milieu, sociale, maatschappelijke en bestuurlijke ontwikkelingen. Bij het maken van investeringsbeslissingen neemt Oak Pensioenfonds niet alleen risico- en rendementsfactoren mee, maar worden ook de maatschappelijke effecten beschouwd door bij elke investeringsbeslissing het aspect duurzaamheid mee te wegen. Oak Pensioenfonds maakt hierbij gebruik van verschillende instrumenten:
- Engagement;
- Stemmen;
- Uitsluiten;
- Insluiten en;
- Impactbeleggen.
Het pensioenfonds voldoet aan de verplichtingen die volgen uit de Europese Verordening betreffende informatieverschaffing over duurzaamheid in de financiële dienstensector (SFDR) die 10 maart 2021 in werking is getreden, zie hoofdstuk 21 'SFDR-rapportage'.
Een uitgebreidere uitleg over het duurzaam beleggingsbeleid van Oak Pensioenfonds is te vinden in hoofdstuk 20.2 'Duurzaam beleggen'.
5.6. Prudent Person
Met de invoering van het nieuwe FTK per 2015 is expliciet in de regelgeving opgenomen dat Oak Pensioenfonds onderbouwt dat het strategisch beleggingsbeleid en het beleggingsplan passen binnen de prudentpersonregels. Dat Oak Pensioenfonds hiermee compliant is, blijkt onder meer uit de volgende punten:
- Oak Pensioenfonds kent een duidelijke organisatiestructuur met betrekking tot het beleggingsbeleid en besluitvorming hierover.
- Er is een balans tussen de omvang, aard en complexiteit van de beleggingsportefeuille enerzijds en de aanwezige kennis en ervaring en het risicobeheer anderzijds. Op dit punt heeft regelmatig onderzoek plaatsgevonden, onder andere in ALM-studies, portefeuille-constructie studies en evaluaties. Daarnaast komt dit tot uitdrukking in de risicohouding van Oak Pensioenfonds. In 2021 is de risicohouding geëvalueerd/herijkt en is een ALM-studie uitgevoerd.
- Oak Pensioenfonds stelt voor de langere termijn een strategisch beleggingsbeleid vast, dat in ieder geval een beschrijving bevat van de beleggingsdoelstelling, de samenstelling van de beoogde beleggingsportefeuille en bandbreedtes.
- Oak Pensioenfonds vertaalt het strategisch beleggingsbeleid naar een beleggingsplan waarin een gedetailleerde omschrijving van het beleggingsbeleid wordt gegeven.
- Oak Pensioenfonds doorloopt de beleggingscyclus waarvan het strategisch beleggingsbeleid, het beleggingsplan en de uitvoering periodiek worden geëvalueerd en opnieuw beoordeeld.
Jaarlijks stelt het bestuur van Oak Pensioenfonds de onderbouwing voor het voldoen aan de wettelijke vereisten hierover vast.
